Абдулов, Александр Гавриилович

Александр Абдулов вина 1953 шеран 29 майхь Тобольск гӀалахь Тюменан областехь театран доьзалехь^[2]. Да — Гавриил Данилович Абдулов(оьр.)нохч. (1908—1980)^[3], тӀаьххьара шина шарахь режиссёр вара меттигера театрехь, цига веара Ферганера. Нана — Людмила Александровна Крайнова^[4] (1920—2017)^[5]. 1956 шарахь доьзал йухабирзира Фергане^[6]. Абдуловн воккха ши ваша вара: Нанас вина ваша Роберт Крайнов (1940 шо — 2011 шеран 4 декабрь)^[7], Владимир Абдулов (1947—1980)^[8]. Нанас дена вина ваша Юрий Абдулов (1932 шеран 4 декабрь — 2007 шеран 24 май)^[9], тӀом дӀабаьлча Абдулов дена хаам бира, цуьнан хьалхара зуда а, кӀант а тӀепаза байна, цундела цуо шозлагӀа зуда йалийна^[10].

Дуьххьара театран сцени тӀе Александр Абдулов ваьлла пхи шо долуш Ферганин драмин театрехь «Кремлан куранташ» спектаклехь^[11]: Абдуловс дийцарехь цуьнан турпалхочун Ленинца диалог хилира. Амма актёрийн карьере Александр ца гӀиртира — ишколехь спорте лелара, Фехтованехь ССРС спортан говзанчийн кандидат вара, музыка Ӏамайора. Пионер, цуо дийцарехь, ца ваьккхира, хӀунда аьлча «ша вагӀа хьакъ долуш ца хетара». Ишкол чекхйаьккхича Абдулов ден лаамца театран М. С. Щепкинан цӀарах доьшийле хӀотта хьаьжира, амма аьттонза. Москохара цӀа веина, дӀахӀоьттира Ферганин пачхьалкхан хьехархойн институтан физоьздангаллин факультете. Цу хеннахь болх беш вара да волчу театрехь сценин белхало^[11]. Кхин а шо даьлчи деша хӀоьттира ГИТИС, Иосиф Раевскийн(оьр.)нохч. курсе.

1974 шарахь Москохан Ленинан комсомолан цӀарах театран («Ленкоман») коьрта режиссёро Марк Захаровс(оьр.)нохч. кхайкхира Александр Абдуловга труппе, цуо билгалдаьккхира Алесандран ловзар дипломан спектаклехь. Абдуловна кховдийра коьрта роль лейтенантан Плужниковн Борис Васильевн спектаклехь «Испискаш йукъахь вац», оцу рольна цунна делира «Театран бӀаьсте» совгӀат^[12].

ХӀетахь дуьйна Абдуловн берриге а театран некъ «Ленком» театрца къаста йиш йоцуш боьзна бара. Цуьнан уггаре а гӀарайевллачу театран спектаклашна йукъахь йу цуьнан роль «Юнона а, Авось а» гӀарайаьллачу спектаклехь. «Варвар а, еретик а» фильмехь цо ловзийначу ролех (Достоевскийн «Азартник» повестан буха тӀехь) цунна йелира Балуран Турандот а, Станиславскийн фондан совгӀат а, Леоновн цӀарахчу Дуьненайукъара театран фондан грамота а.

1993-чу шарахь Абдулов Александра вовшахтоьхна а, куьйгалла деш а вара «ТӀехьара керташ» фестивалан, цунах схьадаьллачу ахчанах доккхаха долу дакъа сагӀийна дӀаделира. Масала, Абдуловн а, "Ленком" театран компанин а, ткъа иштта фестивале кхайкхинчу гӀарабевллачу эстрадин а, рокан а артистийн а ницкъаца меттахӀоттийна, театрна уллехь лаьтташ йолу килс меттахӀоттийна, Оьрсийн православин килсана дӀайелла^[12].

1970-гӀа шераш дуьйлалуш актеран болх бан волавелира Абдулов. Цуьнан дебют хилира 1974 шарахь, студент волуш цо ловзийра Пташук Михаилан «Витях лаьцна, Машах лаьцна, хӀордан эскархойх» цӀе йолчу фильмехь хӀордан эскархочун Козловн ролехь. Оццу шарахь цо дуьххьара ловзийра «Вера а, Фёдор а» цӀе йолчу жимачу фильмехь (режиссер Гоннов Виталий Васильевич, оператор Лисицкий Борис Лазаревич).

ГӀараваьлла иза «Обычное чудо» (1978) телевизионан фильмехь Чан роль ловзийначул тӀаьхьа, иза йаьккхира режиссер Захаров Марка Шварц Евгенин изза цӀе йолчу пьеси тӀехь. Цул тӀаьхьара болх бара Павел Арсеновн мелодрама Александр Володинан пьесица «Хьомечуьнца ма къаста» (1979), цунна чохь Абдуловс ловзийра коьрта божарийн роль — Митян, ткъа коьрта зударийн роль ловзийра цуьнан зудчо — Ирина Алфёровас. Ловзийра Никитин роль Татьяна Лиознован "Карнавал» фильмехь, Робер ловзийра Алла Сурикован эксцентрикан детективехь Зуда лаха», Иванан роль "Чародейш» фильмехь. Ролаш ловзийна комедешкахь («Уггаре а товш а, дог эцалуш а», «Хаза маьхкаршна тӀера!», «Безаман формула», «Изза Мюнхгаузен»), драмашкахь («Леди Макбет Мценски уездера», «Бодане хи тӀаьхь»), историн-духарийн фильмашкахь («Гардемарины, вперёд!»), криминалан-приключенчески («Мадам Вонган къайленаш») а, детективан а ("Итт хӀуӀаьржинарг») суьрташкахь.

Дукха болх бира режиссёрца Марк Захаровца а, Сергей Соловьёвца. 1991 шарахь гӀуллакх дан волавелла Виктор Сергеевца, цуран хьалхара фильм, аьшпийн детектив «Дени», даймехкан фильмийн видеопрокатан лидершна йукъа йахна. Криминалан мелодрамехь «Тамашийна божарий Екатерина Семеновин» Александр Абдуловца кино йаьккхина Наталья Фиссона а, Андрей Соколовс а. Абдуловс дакъалоцуш денйира Москохан дуьненайукъара кинофестиваль, цуьнан инарлин директор иза хилира масех шарахь, 1995 шарахь волавелла^[12][13].

2000 шарахь хилла режиссёран дебют Александра Абдуловн кинохь. Цуо йаьккхина мюзикл «Бременан музыканташ & Co» мукъмашца девзаш жолучу туьйранан.