Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Ёлкин базараш Россехь

Ёлкин базар — ёлканаш а, тайп-тайпана керла шеран сурсаташ а духка меттигаш, ханна тоьхна майда, кечйина леррина дохка бакъ долу керлачу шеран дитташ — база, бага и. кх. а.

Оьрсийчохь елкин базар — ламастан барам бу, дукхахьолахь Керлачу шеран дезчу деношна гергахь вовшахтоьхна, Керлачу шеран дитташ дохка, ткъа иштта «Елкин декорацеш, совгӀаташ, сувенираш, ловзо хӀуманаш, кхин а Керлачу шеран теманашца доьзна сурсаташ» дохка[1].

undefined

Ёлканийн базаран истореш Россехь

Керла шо даздаран ламасташ

Керла шо даздар ламаст долало 1700 шеран 1 январехь, Петр I-чун керла рузманан Омарца. Цу дийнахь дуьйна дерриге а кӀиранах самукъадаккхар а, вовшашка хьошалгӀа а бахар а, цӀенош хаздар а - баганийн, базанийн, жӀоламийн гаьннашца. Амма база даздарийн дитт санна лелор сихха орамаш ца тесира Оьрсийчохь. Иза хилла Николай I-чун заманахь, иза доьзна ду цуьнан хӀусамнанас Александра Федоровнин Ӏаткъамца. Сийлахь-йоккха стуно Александра Феодоровнас дӀайаьхьира дуьххьара вайн махкахь ёлка хьал долчу доьзалшкара берашна, вайн махкахь дуьххьара хазйина елка гучуелира хьалдолчу хӀусамашкахь рождествон денна 1830-40-чу шерашкахь. Ткъа 1852-чу шарахь дуьххьарлера «йукъара» елка хӀоттийра, бес-бесара кӀагаршца кечйина, Петарбухерчу цӀерпоштан вокзалех цхьанна тӀехь[2] Ёлка хӀотторан а, кечйаран а Ӏадат цул тӀаьхьа даьржира хьалха элийн доьзалшкахь, цул тӀаьхьа совдегарийн доьзалшкахь. Ахархойн а, белхалойн а доьзалшкахь ёлканаш ца хӀиттайора XX бӀешеран 30-гӀа шераш йуккъе даххалц.

Ёлкин базарш Россехь

Елкин базараш Россехь йукъайевлла XIX бӀешеран йуккъехь — хьалха Петарбухехь, ёлканаш йухкура Аничкован гӀалин кертахь йа Екатеринин бешахь.

Дуьххьара ёлканаш йухкурш оьрсий хилла кхечу махкара нах бу — немцой а, швейцархой а. Талламхоша билгадоккху, дуьххьарлерачех цхьа ёлкин базар Москохахь дӀайиллина XIX бӀешо чекхдолуш, Театран майданахь лаьттара, Йоккхачу театран уллехь[3]. ГӀарайаьллачех цхьа базар йара Охотни могӀаршкахь.

Ёлкийн базарш советийн Россехь

1920-гӀа шерашкахь шолгӀачу декъехь дуьйна ханна дихкира база дезчу дийнан символ санна. Цара официалан цу хьокъехь дуьйцуш а дацара, ткъа дехкар кхетийра дитташ Ӏалашдан дезаш хиларца а, хьаннаш хьакхаа ца йезарца а. Елкашца йохк-эцар йуха а дӀайолайелира 1930-гӀа шераш йуккъе дахча[4]. Базанан мехаш хӀиттадора пачхьалкхо. Иштта, Москохахь 1945 шеран декабрехь база 1 метр хиллал лекха базанах пхи сом доьхура, ши метр лекхачух 11 сом доьхура, ткъа хаза базех локхалла 10 метр гергга йолу доьхура 650 сом[5].

Ёлкийн базарш хӀокху заманан Россехь

XXI бӀешеран Оьрсийчохь ёлкин базарашна керла импульс йелира уьш кхиаран. Дийна дитташ чӀогӀа дезаш ду. Церан мах локхалле а, сийлалле а, схьадовларе а хьаьжжина бу. ТӀаьхьарчу шерашкахь дийна дитташна лехамаш лахбаларан тенденци йу, амма лехамаш хӀинца а ладаме буьсу[6].

Дукха хьолахь, гӀаланашкахь а, кӀошташкахь а ёлканаш йохкар дӀадолало декабрь беттан йуккъехь - кхоалгӀачу итт дийнахь. Йаккхийчу гӀаланашкахь ёлкин базарш каро йиш йара гӀалин хӀора кӀоштахь, дукха хьолахь хӀора кӀоштахь масех йохка-эцаран меттиг хуьлу. Йохкархошна меттиг ло оцу шаранна сурсатна гӀалин Ӏедалша.

Москохахь 2023-чу шарахь ёлкийн базарш йиллина йара декабрь беттан 20-чу дийнера 31-чу дийне кхаччалц. Коьртачу шахьаран йохк-эцаран а, сервисийн а урхаллан зорбанан сервисо хаамбина, 106 ёлкин базар болх беш йара гӀалица барт а бина, 139 стационаран туьканашкахь, йерриг а гӀалахь ёлканаш йухкучу меттигийн терахь дара 245. Москохахойн аьтто бара Пермера, Кировн областера, Республика Башкирера елка эца, кхин а Данера а, Бельгера а пихта эца, кхин а баганан, базан геннаш эца. Чоьхьарчу зоьзан йуккъера мах бара 1,4-1,6 эзар сом метран (2022-чу шарахь - 1 эзар сом тӀера 1,3 эзар соьме кхаччалц), махкара баганан мах - 1,8-2 эзар сом метран, импортан пихта йелахь - 6 эзар сом метран[7].

Билгалдахарш

  1. ↑ Ёлочный базар — Фермерское хозяйство своими руками
  2. ↑ https://weekend.rambler.ru/read/51980270/?utm_content=weekend_media&utm_medium=read_more&utm_source=copylink
  3. ↑ Как праздновали Новый год и Рождество в XIX веке
  4. ↑ Душечкина Е. В. Русская елка. История, мифология, литература. 2-е изд. , перераб. И доп. СПб. : Издательство Европейского университета в Санкт-Петербурге, 2012. 360 с. https://cyberleninka.ru/article/n/dushechkina-e-v-russkaya-elka-istoriya-mifologiya-literatura-2-e-izd-pererab-i-dop-spb-izdatelstvo-evropeyskogo-universiteta-v-sankt.
  5. ↑ https://www.mos.ru/news/item/100632073/
  6. ↑ Спрос на живые ели упал, а цены на импортные добрались до 200 тысяч — МК
  7. ↑ В Москве открываются елочные базары — РИА Новости, 20.12.2023

Литература

Абазиева Камилла Григорьевна, Гончарова Светлана Николаевна, Гуденица Ольга Васильевна. Приоритетные направления развития потребительского рынка и сферы услуг города Ростова-на-Дону // Вестник Московского университета имени С. Ю. Витте. Серия 1: Экономика и управление. — 2018. — № 4 (27).

Категореш